top of page
Kết nối tự nhiên và con người
All Posts


Học sinh biết mọi thứ nhưng không học được gì: Nghịch lý của việc học cùng AI
Nguyễn Phương Tri Trường Đại học Nguyễn Tất Thành 27-05-2026 © Wix Hãy tưởng tượng một ngôi trường kỳ lạ trong Wild Wise Weird (Vuong, 2024). Một ngày nọ, một chú chim thần bí xuất hiện, mang theo một chiếc lông vũ được phù phép. Mỗi khi học sinh gặp một bài toán khó, các em chỉ cần thì thầm câu hỏi vào chiếc lông vũ ấy, và lời giải hoàn hảo sẽ lập tức hiện ra. Bài tập về nhà trở nên dễ dàng. Việc ôn thi diễn ra trơn tru. Học sinh vui mừng. Giáo viên kinh ngạc trước tố
27 thg 54 phút đọc


Vì sao hợp tác tồn tại trong một thế giới vị kỷ?
Nguyễn Thị Hồng Huệ Hồ Chí Minh 27-05-2026 © Wix Làm thế nào chọn lọc tự nhiên có thể thúc đẩy hành vi hợp tác? Nếu hai loài động vật cạnh tranh thức ăn, bạn tình hay cơ hội sinh tồn, tại sao một cá thể lại chấp nhận hy sinh nguồn lực để giúp đỡ cá thể khác? Xét theo trực giác, những cá thể ích kỷ dường như sẽ có lợi thế hơn khi nhận được lợi ích mà không phải trả giá cho sự hợp tác. Mâu thuẫn tưởng chừng đơn giản này—làm thế nào sự hợp tác có thể tồn tại trong một thế
27 thg 55 phút đọc


Tái hoang dã hóa thế giới: Liệu thiên nhiên có thể quay trở lại mà không xóa nhòa con người?
Nguyễn Bích Hà Đại học Đại Nam, Hà Nội, Việt Nam *Liên hệ: hanb@dainam.edu.vn © Wix Trong vài thập kỷ gần đây, tái hoang dã hóa (rewilding) đã trở thành một trong những ý tưởng có sức ảnh hưởng lớn nhất trong lĩnh vực bảo tồn. Trên khắp châu Âu và nhiều khu vực khác trên thế giới, các dự án đang khôi phục đất ngập nước, tái kết nối các khu rừng bị chia cắt, tái thả các loài động vật, và tạo điều kiện để các hệ sinh thái phục hồi với mức độ can thiệp trực tiếp của con người í
27 thg 55 phút đọc


Xây dựng một châu Âu trung hòa khí hậu trong khi xử lý di sản độc hại của quá khứ
Hoàng Minh Anh Đại học Công đoàn, Hà Nội, Việt Nam *Liên hệ: anhhm@dhcd.edu.vn 25-05-2026 © Wix Trong ba thế kỷ qua, nhân loại đã tái định hình Trái Đất với quy mô chưa từng có. Sự phát triển của nhà máy, đô thị, hệ thống giao thông và công nghiệp đã góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của hàng triệu người, nhưng đồng thời cũng làm thay đổi khí quyển và các hệ sinh thái của hành tinh (Crutzen, 2002). Ngày nay, các nhà khoa học ngày càng sử dụng khái niệm Kỷ Nhân sinh (Ant
27 thg 55 phút đọc


Rủi ro khí hậu thầm lặng đối với người mắc chứng sa sút trí tuệ
Nguyễn Thị Quỳnh Yến Hồ Chí Minh 25-05-2026 © Steven HWG Hiện nay, hơn 55 triệu người trên toàn thế giới đang sống chung với chứng sa sút trí tuệ, và gần 10 triệu ca mới được chẩn đoán mỗi năm. Đến năm 2050, con số này được dự báo sẽ vượt quá 150 triệu người, trong đó phần lớn các trường hợp sẽ tập trung ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình (Nichols et al., 2022; WHO, 2023). Đồng thời, các hiểm họa liên quan đến khí hậu cũng đang trở nên thường xuyên và nghiêm
25 thg 55 phút đọc


Khi rừng thiêng trở thành “khu bảo tồn”: Bài học từ Nhật Bản về gìn giữ đa dạng sinh học
Nguyễn Minh Hoàng Trung tâm ISR, Đại học Phenikaa 24-05-2026 © Wix Trong nhiều thập kỷ, bảo tồn đa dạng sinh học chủ yếu dựa trên một cách tiếp cận quen thuộc: thiết lập các khu bảo tồn, hạn chế những hoạt động gây hại và bảo vệ hệ sinh thái thông qua các quy định chính thức. Các vườn quốc gia và khu bảo tồn đã trở thành những công cụ trọng yếu trong nỗ lực gìn giữ thiên nhiên trên toàn thế giới. Tuy nhiên, khi tốc độ suy giảm đa dạng sinh học ngày càng gia tăng, các nhà
25 thg 55 phút đọc


Chuồn chuồn Việt Nam: Kho báu thầm lặng đang đối mặt hiểm nguy
Nguyễn Thị Hồng Hoa Trường Cao đẳng Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh 24-05-2026 © Phan et al. (2026) Chuồn chuồn và chuồn chuồn kim là những loài côn trùng biết bay xuất hiện sớm nhất trên Trái Đất, với nguồn gốc tiến hóa có thể truy ngược hàng trăm triệu năm trước (Kohli et al., 2021). Dù nhiều người chỉ nhận ra chúng như những sinh vật đầy màu sắc lướt nhanh trên mặt ao hồ hay sông suối, cuộc sống của chúng phức tạp hơn rất nhiều — và cũng quan trọng hơn nhiều so với những
25 thg 55 phút đọc


Vì sao có những cuộc khủng hoảng làm thay đổi chính sách, còn những cuộc khủng hoảng khác thì không?
Nguyễn Phương Trí Trường Đại học Nguyễn Tất Thành 23-05-2026 © Javier Allegue Barros Khủng hoảng thường được xem là những thời điểm làm thay đổi chính sách. Suy thoái kinh tế có thể định hình lại các quy định tài chính. Thiên tai có thể thúc đẩy các chính sách môi trường mới. Đại dịch có thể làm thay đổi toàn bộ hệ thống y tế. Trong chính trị, khủng hoảng thường được xem như những động cơ mạnh mẽ của sự thay đổi—những sự kiện phá vỡ trạng thái ổn định và buộc chính phủ phải h
24 thg 55 phút đọc


Điều gì xảy ra với hải quỳ khi những mối quan hệ trong đại dương bắt đầu đổ vỡ?
Khúc Văn Quý Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội 23-05-2026 © David Clode Các rạn san hô thường được ví như những khu rừng nhiệt đới của đại dương. Chúng duy trì sự đa dạng sinh học khổng lồ, hỗ trợ nghề cá, bảo vệ bờ biển và tạo sinh kế cho hàng triệu người. Tuy nhiên, trong vài thập kỷ qua, các hệ sinh thái này đang phải đối mặt với những mối đe dọa ngày càng nghiêm trọng khi các đợt sóng nhiệt xuất hiện thường xuyên hơn và mạnh hơn (Hughes et al., 2017). Nhi
24 thg 55 phút đọc


Thức Hỏi
Phan Trọng Hiếu Hà Nội, 25-5-2026 ©2026 Đàm Thu Hà —“Soi gương”—sơn dầu trên vải. Hoàng hôn đầu hè buông xuống bên bờ ao tĩnh mịch, nhuộm đỏ cả một vùng mặt nước. Thi thoảng có một vài chú cá quẫy nước, gợn sóng lăn tăn lan toả cả mặt ao. Một chú Chích Bông be bé khẽ đáp xuống một cành dâu tằm khẳng khiu sát mép nước sau một ngày dài chuyền cành tìm sâu mệt nhoài. Đang thong thả tận hưởng làn gió mát lành cuối ngày, Chích Bông chợt ngước lên trên cành liễu, ngay sát mép n
24 thg 53 phút đọc


Khi thói quen ăn uống hiện đại lan đến vùng quê Việt Nam
Tran An Quan Faculty of Finance and Accounting 1, Posts and Telecommunications Institute of Technology, Hanoi, Vietnam 22-05-2026 © Wix Trong một thời gian dài, chế độ ăn uống không lành mạnh do thực phẩm siêu chế biến (ultra-processed foods – UPFs) thường được xem là vấn đề của các đô thị hiện đại. Các cửa hàng thức ăn nhanh, cửa hàng tiện lợi và những món ăn vặt với bao bì đầy màu sắc dường như đã trở thành biểu tượng của lối sống thành thị. Giả định này nghe có vẻ hợp lý:
22 thg 55 phút đọc


Chúng ta đang lắng nghe thế giới quan của ai trong giáo dục môi trường?
Pham Minh Tan Ho Chi Minh City 22-05-2026 © Wix Giáo dục môi trường từ lâu thường được xây dựng quanh một hình ảnh quen thuộc: trẻ em ra ngoài thiên nhiên, trồng cây, quan sát chim chóc hoặc học cách trân trọng môi trường tự nhiên. Tuy nhiên, trong khoảng hai thập kỷ trở lại đây, ngày càng nhiều nhà nghiên cứu đặt câu hỏi đối với quan niệm cho rằng con người và thiên nhiên tồn tại như hai thế giới tách biệt. Những góc nhìn mới trong giáo dục môi trường cho rằng trẻ em không đ
22 thg 55 phút đọc


Khi an toàn khiến thành phố trở nên nguy hiểm hơn: Một nghịch lý đô thị
Minh Anh Hoang Trade Union University, Hanoi, Vietnam *Contact: anhhm@dhcd.edu.vn 21-05-2026 © Wix Các thành phố thường được xem là thành tựu vĩ đại nhất của nhân loại—những hệ thống được thiết kế cẩn thận nhằm tối đa hóa sự an toàn, hiệu quả và tiện nghi. Đường sá được mở rộng, hạ tầng kỹ thuật được bảo vệ, giao thông được tối ưu hóa và các hoạt động quản lý đô thị ngày càng được điều chỉnh bởi những quy định tinh vi hơn. Tuy nhiên, một nghịch lý kỳ lạ đang âm thầm xuất hiện
21 thg 55 phút đọc


Vì sao tương lai của các thành phố có thể phụ thuộc vào sự sống vô hình bên dưới thảm cỏ
Nguyen Thi Nguyet Nuong East Asian University of Technology Contract: nuongntn@eaut.edu.vn 21-05-2026 © Wix Các thành phố thường được xem là biểu tượng của tiến bộ nhân loại. Khi các khu đô thị tiếp tục mở rộng, chúng tạo ra nhiều cơ hội kinh tế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao phát triển xã hội. Tuy nhiên, sự tăng trưởng này cũng đi kèm những cái giá về môi trường. Quá trình đô thị hóa góp phần làm suy giảm đa dạng sinh học, phân mảnh môi trường sống, gia tăng ô nhiễm
21 thg 55 phút đọc


Khử carbon trong các hộ gia đình ở Hoa Kỳ không chỉ là vấn đề công nghệ mà còn là vấn đề về các mối quan hệ giữa con người
Bich Ha Nguyen Dai Nam University, Hanoi 100000, Vietnam *Contact: hanb@dainam.edu.vn 20-05-2026 © Wix Cuộc chiến chống biến đổi khí hậu thường được hình dung như một thách thức về công nghệ: nhiều tấm pin mặt trời hơn, hệ thống cách nhiệt tốt hơn, các thiết bị điện hiệu suất cao hơn và những tòa nhà thông minh hơn. Những công nghệ này chắc chắn đóng vai trò quan trọng. Hiện nay, các công trình xây dựng chiếm khoảng 37% tổng lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu (Shukla et al
21 thg 55 phút đọc


Liệu chúng ta có thể tiêu dùng ít hơn mà không phải đánh đổi chất lượng cuộc sống?
Pham Thai Son Faculty of Social Sciences and Humanities, Ton Duc Thang University, Ho Chi Minh City, Vietnam 20-05-2026 © Wix Xã hội hiện đại đang đối mặt với một thách thức lớn. Các mô hình sản xuất và tiêu dùng hiện nay tiếp tục tạo áp lực ngày càng nặng nề lên các hệ sinh thái, đe dọa đa dạng sinh học, sự ổn định kinh tế và chất lượng cuộc sống của con người. Trong nhiều thập kỷ, các nỗ lực hướng đến phát triển bền vững chủ yếu tập trung vào các giải pháp công nghệ như nân
21 thg 55 phút đọc


Ai cũng cần dữ liệu cho bảo tồn, nhưng ít người muốn chia sẻ
Duong Thi Minh Phuong Faculty of Social Sciences and Humanities, Ton Duc Thang University 19-05-2026 © Wix Cuộc khủng hoảng môi trường toàn cầu đang ngày càng trở nên cấp bách. Các loài sinh vật đang biến mất, hệ sinh thái tiếp tục suy thoái, và những quyết định liên quan đến bảo tồn thường phải được đưa ra nhanh chóng—thậm chí đôi khi là ngay lập tức. Tuy nhiên, hành động nhanh thôi là chưa đủ. Để nâng cao khả năng thành công, các can thiệp bảo tồn cần phải được xây dựng dựa
20 thg 55 phút đọc


Liệu luật pháp về khí hậu có thực sự lắng nghe trải nghiệm của con người?
Nguyen Thi Thu Na Faculty of Development Economics, VNU University of Economics and Business, Vietnam National University, Hanoi, Vietnam 19-05-2026 © Wix Biến đổi khí hậu không tác động đến tất cả mọi người theo cùng một cách. Nhiệt độ gia tăng, lũ lụt, hạn hán và các biến động liên quan đến khí hậu thường gây ra những ảnh hưởng nặng nề nhất đối với những nhóm vốn đã dễ bị tổn thương về mặt xã hội hoặc kinh tế. Trẻ em, cộng đồng bản địa, người có thu nhập thấp, phụ nữ và nhữ
20 thg 55 phút đọc


Vì sao thành phố cần đúng loại cây ở đúng vị trí trong quy hoạch mảng xanh đô thị?
Khuc Van Quy VNU University of Economics and Business, Vietnam National University 18-05-2026 © Wix Khi các thành phố tiếp tục mở rộng, thế giới đang ngày càng trở nên đô thị hóa hơn. Đến năm 2023, gần 57% dân số toàn cầu sinh sống ở khu vực đô thị. Các thành phố mang lại nhiều cơ hội cho phát triển kinh tế và đổi mới sáng tạo, nhưng đồng thời cũng tạo ra một sự đánh đổi sinh thái khó tránh khỏi: sự mở rộng của đường sá, công trình xây dựng và cơ sở hạ tầng thường diễn ra bằn
18 thg 55 phút đọc


Liệu tiền bạc có thể một mình bảo vệ thiên nhiên? Tầm quan trọng của trí tuệ trong tài chính cho đa dạng sinh học
Nguyen Minh Hoang ISR, Phenikaa University 18-05-2026 © Wix Các mục tiêu toàn cầu về đa dạng sinh học liên tục không đạt được kỳ vọng, và một lời giải thích ngày càng phổ biến là thế giới đơn giản chưa đầu tư đủ nguồn lực tài chính cho thiên nhiên. Các khoản đầu tư hiện nay dành cho bảo tồn đa dạng sinh học được ước tính thấp hơn từ 5–7 lần so với mức cần thiết để ngăn chặn và đảo ngược tình trạng suy giảm đa dạng sinh học (Deutz et al., 2020). Do đó, các chính phủ, tổ chức t
18 thg 57 phút đọc
bottom of page
