Vùng xanh, doanh nghiệp thông minh: Đầu tư môi trường thúc đẩy đổi mới sáng tạo tại Đức như thế nào

Sơn Ca

29-03-2025

“First, Guru Bird says all habits of flying that are flamboyant and strength-consuming need to end. Catching fish requires efficiency.”

Trích “Guru Bird”; Wild Wise Weird [1]

Liệu đầu tư vào bảo vệ môi trường có thể thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp? Một nghiên cứu mới tại Đức cho thấy câu trả lời là có – nhưng mối quan hệ này phức tạp hơn những gì ta tưởng.

Dựa trên dữ liệu từ hơn 63.000 doanh nghiệp tại Đức trong giai đoạn 2009–2017, dự án nghiên cứu do Temouri và cộng sự thực hiện [2] đã phân tích tác động của hai yếu tố chính đối với khả năng đổi mới của doanh nghiệp: Đầu tư công vào các sáng kiến môi trường (Environmental Protection Investments – EPIs) ở cấp vùng, và cụm doanh nghiệp (business clusters) – mạng lưới các doanh nghiệp liên kết trong cùng ngành và cùng khu vực địa lý. Các cụm này được biết đến như hệ sinh thái đổi mới, giúp doanh nghiệp chia sẻ tri thức, hợp tác và tận dụng chung cơ sở hạ tầng.

Nghiên cứu cho thấy, các doanh nghiệp có hoạt động nghiên cứu & phát triển (R&D) là nhóm hưởng lợi rõ rệt nhất từ các khoản đầu tư môi trường cấp vùng. Tại những khu vực có đầu tư môi trường mạnh, các doanh nghiệp này ghi nhận mức tăng đáng kể về tài sản vô hình – một thước đo phổ biến cho đổi mới, bao gồm bằng sáng chế, công nghệ độc quyền và giá trị thương hiệu. Đặc biệt, các doanh nghiệp R&D ở vùng có EPI cao luôn vượt trội so với các doanh nghiệp không R&D về kết quả đổi mới.

Tuy nhiên, không phải mọi loại đầu tư môi trường đều mang lại tác động tích cực như nhau. Nghiên cứu chỉ ra rằng đầu tư vào quản lý chất thải tạo ra tác động mạnh hơn đến đổi mới doanh nghiệp so với đầu tư vào chống biến đổi khí hậu, vốn đôi khi có thể làm tăng chi phí tuân thủ quy định. Đối với các doanh nghiệp có R&D và nằm trong cụm doanh nghiệp, nguồn vốn cho quản lý chất thải đóng vai trò đặc biệt quan trọng, giúp thúc đẩy mạnh mẽ năng lực đổi mới.

Ngay cả những doanh nghiệp không đầu tư trực tiếp vào R&D cũng có thể hưởng lợi từ hiệu ứng lan tỏa đổi mới (innovation spillovers) nếu nằm trong cụm doanh nghiệp dày đặc. Nhờ tiếp xúc gần gũi với các doanh nghiệp đổi mới, họ có thể tiếp cận nguồn tri thức, mạng lưới hợp tác và tài nguyên chung – từ đó nâng cao năng lực đổi mới mà không cần tự đầu tư nghiên cứu [3].

Các khoản đầu tư môi trường không chỉ góp phần bảo vệ hệ sinh thái, mà còn kích thích sự hình thành của các doanh nghiệp năng động, sáng tạo và cạnh tranh hơn. Củng cố mối liên kết giữa thiên nhiên và phát triển kinh tế không chỉ là yêu cầu về môi trường – mà còn là động lực chiến lược cho khả năng phục hồi kinh tế dài hạn và thịnh vượng bền vững [4].

Tài liệu tham khảo

[1] Vuong QH. (2024). Wild Wise Weird. https://www.amazon.com/dp/B0BG2NNHY6/ 

[2] Temouri Y, et al. (2025). Regional environmental protection investments, cluster ecosystems, and firm innovation: Evidence from Germany. Business Strategy and the Environment. https://doi.org/10.1002/bse.4270 

[3] Porter J, Miranda G. (2009). Clusters, innovation and entrepreneurship. OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/2009/07/clusters-innovation-and-entrepreneurship_g1ghb09e.html 

[4] Nguyen MH. (2024). How can satirical fables offer us a vision for sustainability? Visions for Sustainability. https://ojs.unito.it/index.php/visions/article/view/11267