Niềm vui của trí thức

Nguyễn Minh Hoàng

HCM, 02-07-2026

Email của Mehtab

Vài ngày trước, một nghiên cứu sinh tên Mehtab Danaei đến từ Trường Đại học Alzahra (Tehran, Iran) đã liên hệ với người thầy hướng dẫn của tôi, GS. Vương Quân Hoàng, để xin góp ý và hỗ trợ trong quá trình phát triển luận án tiến sĩ.

Câu hỏi nghiên cứu mà Mehtab theo đuổi xoay quanh quá trình hình thành và duy trì ý nghĩ tự sát ở thanh thiếu niên Iran (13–18 tuổi). Bạn ấy mong muốn vận dụng Lý thuyết Mindsponge và Khung phân tích BMF để phát triển một mô hình phòng ngừa tự sát được điều chỉnh phù hợp với bối cảnh văn hóa (hybrid model), phản ánh những đặc trưng xã hội, văn hóa và tôn giáo của khu vực Trung Đông và thế giới Hồi giáo.

Thầy tôi đã giao cho tôi hỗ trợ Mehtab. Qua những buổi trao đổi, tôi nhanh chóng nhận ra đây là một người rất cầu thị và có khả năng quan sát tốt. Chính khả năng quan sát ấy giúp Mehtab nhận thấy những hạn chế khi áp dụng gần như nguyên vẹn các phác đồ phòng ngừa tự sát được xây dựng từ bối cảnh phương Tây vào Iran. Bạn ấy nhận ra rằng những cách tiếp cận đó không phải lúc nào cũng phù hợp với các điều kiện văn hóa, xã hội, tôn giáo và giáo dục đặc thù của đất nước mình. Từ đó, bạn ấy nhận thấy sự cần thiết của việc xây dựng một quy trình phòng ngừa tự sát được thiết kế riêng cho bối cảnh Iran.

Đây là một hướng nghiên cứu đầy tham vọng. Để thực hiện được, người nghiên cứu không chỉ cần giải quyết các vấn đề thực nghiệm mà còn phải đối diện với những câu hỏi mang tính triết học rất nền tảng: bản thể học của hiện tượng tự sát là gì, nhận thức về tự sát được hình thành và đánh giá như thế nào, và đâu là phương pháp luận phù hợp để nghiên cứu cũng như xây dựng một quy trình can thiệp hiệu quả. Đưa một dự án như vậy đến đích đòi hỏi sự dấn thân, kiên trì và một định hướng học thuật đúng đắn trong thời gian dài.

Vì vậy, tôi rất sẵn lòng đồng hành cùng Mehtab trong việc xây dựng khung nghiên cứu cũng như trao đổi về những vấn đề lý thuyết và phương pháp mà bạn ấy gặp phải, đặc biệt khi lý thuyết và phương pháp phân tích được sử dụng cũng chính là lĩnh vực chuyên môn của tôi. Tôi hy vọng Mehtab sẽ triển khai dự án thuận lợi và đạt được những kết quả nghiên cứu có ý nghĩa.

Quá trình hỗ trợ Mehtab cũng mang lại cho tôi một niềm vui rất sâu sắc vì biết rằng mình có thể giúp đỡ một người ở phương xa, nơi cuộc sống thường nhật vẫn bị bao phủ bởi những bất ổn và hệ lụy của chiến tranh. Đó không phải là niềm vui khiến người ta bật cười thành tiếng, mà là một sự nhẹ nhõm và thanh thản sâu trong tâm trí.

Có lẽ, đó mới là điều thế giới thực sự kỳ vọng ở giới trí thức: không phải mải mê theo đuổi vinh quang cá nhân, danh lợi hay dùng uy tín để gây áp lực lên người khác, mà là sẵn sàng chia sẻ tri thức ở những nơi tri thức được cần đến nhất [1]. Và chắc chắn càng không phải giống như ông Bói Cá trong Xóm Chim—người đã cố gắng làm ra những thứ gọi là “đổi mới sáng tạo” chỉ để phô trương và hù dọa cậu bé Bói Cá Đai Lưng đang đi hỏi đường, để rồi cuối cùng tự biến mình thành một “chim hề trong rạp xiếc”—một kết cục vừa đáng buồn vừa đáng ngẫm đối với một chú chim luôn khao khát tỏ ra mình thật “đổi mới và sáng tạo” [2,3].

References

[1] Vuong, Q.-H., Nguyen, M.-H. (2025). Developing Bayesian probabilistic reasoning capacity in HSS disciplines: Qualitative evaluation on bayesvl and BMF analytics for ECRs. arXiv, arXiv:2601.06038. https://doi.org/10.48550/arXiv.2601.06038

[2] Vuong, Q. H. (2024). Innovation. Wild Wise Weird. http://books.google.com/books/about?id=FUTvEQAAQBAJ

[3] Nguyen, M.-H. (2026). Ayn Rand and Kingfisher on zero-carbon bombs and a sustainable future. Visions for Sustainability, 25, 13474, 327-339. http://dx.doi.org/10.13135/2384-8677/13474