Người Tương Lai Đã Không Nói Gì

Trần Thị Mai Anh

Đại học Công nghệ Michigan, Hoa Kỳ

02-06-2026

© VQH

Trong chuyến lái xe kéo dài bảy giờ trở về sau một hội nghị, tôi bất giác nghĩ về tương lai. Con đường dài dường như vô tận, còn sự im lặng trong xe khiến những suy nghĩ trong đầu trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Tôi ước gì phiên bản tương lai của mình có thể xuất hiện trong giây lát và nói rằng mọi chuyện rồi sẽ ổn. Tôi muốn cô ấy kể cho tôi biết tôi sẽ trở thành ai. Tôi muốn biết liệu mình có thành công hay không, liệu những điều mình đang nỗ lực theo đuổi có trở thành hiện thực hay không, liệu cuộc sống tôi đang xây dựng có thực sự giống cuộc sống tôi từng hình dung.

Tôi muốn cô ấy nói: "Đừng lo. Chúng ta đã làm được. Chúng ta đã đạt được A, B và C. Mà không chỉ vậy, chúng ta còn có cả D nữa."

Rồi tôi nhận ra rằng mong muốn ấy đã theo mình từ rất lâu.

Khi còn nhỏ, tôi thường tưởng tượng về việc gặp chính mình trong tương lai. Tôi hình dung cô ấy sẽ quay trở lại và nói rằng những nỗi sợ hiện tại chỉ là tạm thời, rằng những cố gắng của tôi sẽ có ý nghĩa, rằng một ngày nào đó tôi sẽ trở thành một người mà mình có thể tự hào. Tôi muốn cô ấy mang đến sự chắc chắn cho một cuộc sống vốn đầy bất định.

Nhưng trong chuyến đi hôm ấy, một suy nghĩ khác bất ngờ xuất hiện.

Bây giờ, tôi chính là người tương lai mà đứa trẻ năm xưa từng mong được gặp.

Nhận ra điều đó vừa dịu dàng, vừa kỳ lạ.

Nếu có thể gặp lại phiên bản nhỏ bé của mình, tôi sẽ nói gì với cô ấy?

Ban đầu, tôi nghĩ mình sẽ an ủi cô ấy. Tôi sẽ kể rằng cô ấy đã vượt qua rất nhiều điều, rằng cô ấy trở nên mạnh mẽ hơn, rằng một số giấc mơ đã thành hiện thực, còn một số giấc mơ khác lại biến đổi thành những hình dạng mà cô ấy chưa thể tưởng tượng được.

Nhưng càng suy nghĩ, tôi càng nhận ra rằng có lẽ tôi sẽ không nói gì cả.

Hoàn toàn không nói gì.

Tôi sẽ im lặng bởi vì tôi biết một điều mà cô ấy chưa biết.

Nếu tôi kể cho cô ấy quá nhiều, có lẽ tôi sẽ vô tình lấy mất chính sự bất định đã khiến cô ấy tiếp tục bước đi. Nếu tôi nói rằng mọi chuyện rồi sẽ ổn, biết đâu cô ấy sẽ không còn cố gắng với cùng một sự khẩn thiết nữa. Nếu tôi trao cho cô ấy cái kết quá sớm, cô ấy có thể đánh mất kỷ luật, nỗi sợ, niềm hy vọng và trí tưởng tượng đã giúp cô ấy trở thành con người của hiện tại.

Ý nghĩ ấy nghe có vẻ hơi tàn nhẫn. Nhưng nó cũng thành thật.

Dường như tồn tại một mối quan hệ kỳ lạ giữa sự bất định và quá trình trở thành một ai đấy.

Chúng ta khao khát sự chắc chắn bởi vì bất định khiến ta đau đớn. Chúng ta muốn tương lai lên tiếng bởi vì sự im lặng làm ta lo âu. Thế nhưng, đôi khi chính sự bất định lại là điều giữ cho chúng ta tiếp tục tiến về phía trước.

Khái niệm Tính Tương Hỗ giữa Bất định và Phi lý (Uncertainty–Absurdity Mutuality) của Nguyen (2026) giúp tôi hiểu rõ cảm giác này hơn. Theo Nguyen (2026), con người luôn tìm kiếm sự nhất quán và ý nghĩa, nhưng thực tại lại thường dang dở, bất ổn và khó nắm bắt. Trong hoàn cảnh ấy, bất định và phi lý có thể nuôi dưỡng lẫn nhau. Một điều càng bất định thì càng trở nên phi lý; và một điều càng phi lý thì lại càng khó mang đến cảm giác chắc chắn.

Mong muốn gặp phiên bản tương lai của tôi nằm chính trong khoảng không ấy.

Đó là một mong muốn phi lý, nhưng lại xuất phát từ một nỗi bất định rất thật. Tôi khao khát có được bằng chứng từ một tương lai vốn không thể lên tiếng.

Thế nhưng, chính sự phi lý ấy lại hé lộ một điều có ý nghĩa.

Tôi muốn người tương lai cứu mình khỏi cảm giác không biết trước. Nhưng khi tưởng tượng bản thân trở thành người tương lai ấy, tôi hiểu vì sao cô ấy có thể chọn im lặng.

Sự im lặng ấy có thể làm tổn thương phiên bản trẻ tuổi của tôi, nhưng đồng thời cũng bảo vệ quá trình trưởng thành của cô ấy. Nó giữ cô ấy ở lại trong vùng bất định đã dạy cô ấy cách nỗ lực, cách hy vọng và cách tiếp tục bước đi.

Điều này cũng gợi nhớ đến khái niệm bản ngã khả thể (possible selves). Theo Markus và Nurius (1986), con người luôn mang trong mình những hình dung về bản thân trong tương lai: người mình có thể trở thành, người mình mong muốn trở thành và người mình sợ sẽ trở thành. Những hình dung ấy tạo động lực bởi chúng kết nối con người hiện tại với những khả năng của ngày mai (Markus & Nurius, 1986).

Đứa trẻ năm xưa không chỉ đơn thuần mơ về một tương lai thành công. Cô ấy đang giữ trong lòng một hình ảnh giúp mình vượt qua nỗi sợ hãi. Phiên bản tương lai mà cô ấy tưởng tượng đã trao cho cô ấy phương hướng, dù người tương lai ấy chưa từng xuất hiện để giải thích bất cứ điều gì.

Có lẽ vì thế mà tôi sẽ không kể cho cô ấy toàn bộ câu chuyện.

Người tương lai trong trí tưởng tượng của cô ấy cần phải được giữ ở trạng thái chưa hoàn tất. Nếu biết hết mọi thứ, hình ảnh ấy có thể đánh mất sức mạnh của nó. Nếu nhận được sự chắc chắn quá sớm, cô ấy có thể ngừng vươn tới con người mà mình mong muốn trở thành.

Điều đó không có nghĩa rằng lo lắng luôn là điều tốt đẹp. Tôi không muốn lãng mạn hóa nỗi sợ. Phiên bản nhỏ tuổi của tôi xứng đáng nhận được sự dịu dàng. Cô ấy xứng đáng được nghỉ ngơi. Cô ấy xứng đáng biết rằng giá trị của mình lớn hơn bất kỳ thành tích nào.

Nhưng tôi cũng hiểu rằng chính những điều chưa biết đã góp phần tạo nên con người ấy.

Cô ấy tiếp tục bước đi vì không biết điều gì đang chờ phía trước. Cô ấy nỗ lực bởi vì không có điều gì được bảo đảm. Cô ấy dám mơ bởi vì tương lai vẫn còn rộng mở.

Có lẽ người tương lai không cần quay trở lại cùng những câu trả lời. Có lẽ điều duy nhất cô ấy cần làm là tồn tại như một khả thể lặng lẽ.

Nếu gặp lại phiên bản nhỏ tuổi của mình, tôi sẽ ngồi xuống bên cạnh cô ấy. Tôi sẽ nhìn cô ấy bằng tất cả sự dịu dàng. Tôi sẽ để cô ấy cảm nhận rằng có một ai đó đang ở đó.

Nhưng tôi sẽ không kể cho cô ấy về tương lai. Tôi sẽ không liệt kê mọi thành công, mọi thất bại, mọi bất ngờ hay mọi mất mát. Tôi sẽ để cô ấy giữ lại sự bất định đã khiến cô ấy tiếp tục tiến về phía trước.

Và có lẽ, sự im lặng ấy vẫn đang nói một điều gì đó.

Hãy tiếp tục bước đi.

References

Markus, H., & Nurius, P. (1986). Possible selves. American Psychologist, 41(9), 954–969. https://doi.org/10.1037/0003-066X.41.9.954

Nguyen, M. H. (2026). Uncertainty Absurdity Mutuality. SSRN. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=6222458