Tác động của phát triển bền vững đến sự ổn định tài chính tại châu Âu: Giải pháp hay rủi ro tiềm ẩn?

Đuôi Cụt

29-03-2025

“The pearl is heavy still, but his energy is depleted […]. Perhaps it is Hades from the underworld waving in front of him.”

Trích “Luck”; Wild Wise Weird [1]

Từ một khái niệm mang tính biểu tượng, sự bền vững (sustainability) đã trở thành trụ cột trong chiến lược kinh doanh hiện đại—đặc biệt tại châu Âu, nơi Thỏa thuận Xanh châu Âu (European Green Deal) hướng tới mục tiêu trung hòa khí hậu vào năm 2050. Các nhà hoạch định chính sách, nhà đầu tư và lãnh đạo doanh nghiệp ngày càng coi hiệu suất bền vững (sustainability performance - SP)—bao gồm ba trụ cột môi trường, xã hội và quản trị (ESG)—là công cụ quan trọng giúp giảm thiểu rủi ro và đảm bảo thành công dài hạn. Tuy nhiên, một nghiên cứu gần đây đã đưa ra góc nhìn khác, đầy bất ngờ.

Dựa trên dữ liệu của hơn 1.200 quan sát doanh nghiệp trong giai đoạn 2016–2022, Seefloth và cộng sự [2] đã phân tích liệu hiệu suất bền vững cao có thực sự giúp giảm nguy cơ bất ổn tài chính (financial distress risk - FDR)—tức nguy cơ phá sản hoặc mất khả năng thanh toán nghiêm trọng—hay không. Nghiên cứu tập trung vào STOXX Europe 600, tập hợp các công ty đại chúng lớn nhất châu Âu, và áp dụng nhiều mô hình đo lường rủi ro tài chính như Altman Z-score, Ohlson O-score và Zmijewski score.

Kết quả chỉ ra rằng hiệu suất bền vững cao không nhất quán với việc giảm rủi ro tài chính. Thậm chí, trong nhiều trường hợp, các doanh nghiệp đạt điểm cao về môi trường (E) và quản trị (G) lại có nhiều tín hiệu bất ổn tài chính hơn [2]. Điều này trái ngược với phần lớn các nghiên cứu trước đó, vốn xem ESG như “tấm khiên” bảo vệ doanh nghiệp trước rủi ro. Riêng trụ cột xã hội (S)—bao gồm phúc lợi nhân viên và kết nối cộng đồng—không cho thấy mối liên hệ rõ rệt với nguy cơ tài chính trong hầu hết các trường hợp.

Vì sao lại có kết quả ngược kỳ vọng này? Một lời giải thích hợp lý là: các khoản đầu tư vào phát triển bền vững, nếu không được hoạch định chiến lược, có thể tạo gánh nặng tài chính, đặc biệt với các doanh nghiệp quy mô nhỏ [3]. Ví dụ, việc đầu tư lớn vào công nghệ sạch hoặc cải tổ hệ thống quản trị có thể khiến dòng tiền bị thắt chặt, làm giảm độ linh hoạt tài chính và vô tình làm tăng rủi ro. Nghiên cứu cũng cho thấy các công ty nhỏ dễ chịu tác động tiêu cực hơn từ các nỗ lực bền vững so với các tập đoàn lớn, vốn có nhiều nguồn lực hơn để “hấp thụ” các chi phí này.

Tuy nhiên, phát hiện này không nên bị hiểu sai thành lý lẽ chống lại phát triển bền vững. Thay vào đó, nó nhấn mạnh tầm quan trọng của một cách tiếp cận cân bằng—trong đó các sáng kiến môi trường và quản trị được tích hợp hợp lý vào chiến lược kinh doanh, phù hợp với năng lực và điều kiện cụ thể của từng doanh nghiệp.

Ở tầm vĩ mô, nghiên cứu này là lời nhắc nhở về mối liên hệ phức tạp giữa tự nhiên và nền kinh tế. Những thực hành bền vững là thiết yếu để bảo vệ hành tinh, nhưng chúng cũng cần được thiết kế sao cho khả thi về mặt kinh tế—nhằm đảm bảo rằng doanh nghiệp vẫn có thể vững vàng, và tiếp tục đóng góp tích cực cho cả xã hội lẫn môi trường [4].

Tài liệu tham khảo

[1] Vuong QH. (2024). Wild Wise Weird. https://www.amazon.com/dp/B0BG2NNHY6/ 

[2] Seefloth M, et al. (2025). Sustainability performance and its impact on financial distress risk—Evidence from STOXX Europe 600. Business Strategy and the Environment. https://doi.org/10.1002/bse.4263 

[3] Barnea A, Rubin A. (2010). Corporate social responsibility as a conflict between shareholders. Journal of Business Ethics, 97(1), 71-86. https://doi.org/10.1007/s10551-010-0496-z 

[4] Nguyen MH. (2024). How can satirical fables offer us a vision for sustainability? Visions for Sustainability. https://ojs.unito.it/index.php/visions/article/view/11267