Người bảo vệ tương lai: Rừng và nông nghiệp Bền vững

Sáo Vàng

24-03-2025

With their backs bent and faces down, no one is in the mood for idle chitchat.

Trích “Light and Free”; Wild Wise Weird [1]

Rừng đóng vai trò sống còn đối với sự ổn định khí hậu toàn cầu và năng suất nông nghiệp. Khi biến đổi khí hậu và mất an ninh lương thực gia tăng, vai trò của rừng trong việc bảo vệ hệ thống lương thực và tăng cường khả năng chống chịu khí hậu ngày càng trở nên quan trọng [2].

Phá rừng, chủ yếu do mở rộng nông nghiệp, khai thác gỗ trái phép và khai thác khoáng sản, phá vỡ các dịch vụ sinh thái thiết yếu. Nó làm suy giảm sức khỏe của đất do tăng xói mòn và giảm chất hữu cơ, điều này trực tiếp làm giảm năng suất cây trồng. Hiện tại, 33% đất toàn cầu bị suy thoái, một cuộc khủng hoảng trầm trọng hơn do nạn phá rừng tiếp diễn. Kết quả là, nông dân phải dựa vào phân bón hóa học đắt tiền, làm trầm trọng thêm sự suy thoái môi trường và gánh nặng kinh tế [2].

Rừng điều hòa chu trình nước và các kiểu mưa, đảm bảo các điều kiện nông nghiệp ổn định. Sự tàn phá của chúng dẫn đến lượng mưa không thể đoán trước, hạn hán kéo dài và sản lượng lương thực giảm sút, đặc biệt ở các khu vực dễ bị tổn thương như vùng hạ Sahara châu Phi và Trung Mỹ. Ngoài ra, rừng cung cấp môi trường sống cho 80% các loài trên cạn, bao gồm cả các loài thụ phấn duy trì 75% cây trồng toàn cầu. Sự mất mát của chúng đe dọa đa dạng sinh học và gây nguy hiểm cho an ninh lương thực và ổn định kinh tế toàn cầu [2].

Các hoạt động nông nghiệp bền vững, đặc biệt là nông lâm kết hợp, được cho là một giải pháp khả thi. Nông lâm kết hợp tích hợp cây thân gỗ với cây trồng và vật nuôi, thúc đẩy đa dạng sinh học, tăng cường độ phì nhiêu của đất và tăng khả năng chống chịu với các cú sốc khí hậu. Các nghiên cứu chỉ ra rằng nông lâm kết hợp có thể tăng thu nhập trang trại từ 30-50% thông qua đa dạng hóa sản xuất cây trồng và bán các sản phẩm từ cây như gỗ và trái cây. Các quốc gia như Costa Rica đã áp dụng thành công các chương trình chi trả cho các dịch vụ hệ sinh thái, dẫn đến sự gia tăng độ che phủ rừng và ổn định sinh thái [3].

Việc thực hiện các chính sách sử dụng đất mạnh mẽ là rất quan trọng để hạn chế nạn phá rừng và thúc đẩy canh tác bền vững. Sáng kiến Khí hậu và Rừng Quốc tế của Na Uy là một ví dụ điển hình về cách các khoản đầu tư tài chính có mục tiêu có thể giảm đáng kể tỷ lệ phá rừng ở các khu vực như Indonesia và Amazon. Mở rộng các ưu đãi cho canh tác bền vững, các chương trình tái trồng rừng và các công nghệ giám sát rừng tiên tiến là chìa khóa để bảo tồn hiệu quả [4].

Hơn nữa, giải quyết nạn khai thác gỗ trái phép – một nguyên nhân chính gây mất rừng – là điều cấp thiết. Theo INTERPOL, khai thác gỗ trái phép chiếm một phần đáng kể trong thương mại gỗ toàn cầu, đẩy nhanh sự suy thoái môi trường và góp phần gây ra biến đổi khí hậu. Tăng cường các cơ chế thực thi, tăng hình phạt và sử dụng các công nghệ giám sát tiên tiến dựa trên vệ tinh và AI có thể tăng cường các nỗ lực bảo vệ rừng [4].

Rừng không chỉ là các hệ sinh thái – chúng là nền tảng cho khả năng chống chịu khí hậu và nông nghiệp bền vững. Việc tích hợp nông lâm kết hợp, thực thi các chính sách sử dụng đất nghiêm ngặt và lựa chọn tiêu dùng có trách nhiệm là rất cần thiết để bảo tồn các hệ sinh thái rừng và bảo đảm hệ thống lương thực toàn cầu. Một tương lai bền vững đòi hỏi sự phối hợp nỗ lực từ các chính phủ, doanh nghiệp và cá nhân để bảo vệ những nguồn tài nguyên vô giá này [5].

Tài liệu tham khảo

[1] Vuong QH. (2024). Wild Wise Weird. https://www.amazon.com/dp/B0BG2NNHY6/ 

[2] Plummer D. (2025). Forests: Guardians of food security and climate resilience. https://www.forbes.com/sites/dianneplummer/2025/03/17/forests-guardians-of-food-security-and-climate-resilience/ 

[3] Plummer D. (2025). Forests: Pillars of climate resilience and sustainable agriculture. https://www.forbes.com/sites/dianneplummer/2025/03/18/forests-pillars-of-climate-resilience-and-sustainable-agriculture/ 

[4] Plummer D. (2025). A roadmap to preserving forests and advancing sustainable agriculture. https://www.forbes.com/sites/dianneplummer/2025/03/21/a-roadmap-to-preserving-forests-and-advancing-sustainable-agriculture/ 

[5] Nguyen MH. (2024). How can satirical fables offer us a vision for sustainability? Visions for Sustainability. https://ojs.unito.it/index.php/visions/article/view/11267