Kết nối bền vững và kinh tế: Tiềm năng và thách thức của nông nghiệp tái sinh

Chuối Tiêu

25-03-2025

“So Flower Kingfisher exchanged his beautiful outfit for several kilograms of fish caught by the Pelicans. I retail that catch and earn a profit enough for this whole year.”

Trích “Flower Kingfisher”; Wild Wise Weird [1]

Nông nghiệp tái sinh (regenerative agriculture) ngày càng được công nhận là một cách tiếp cận canh tác mang tính đột phá, đưa ra các giải pháp cho những thách thức toàn cầu cấp bách như biến đổi khí hậu, suy thoái đất, mất đa dạng sinh học và mất an ninh lương thực. Khác với nông nghiệp truyền thống thường ưu tiên năng suất ngắn hạn thông qua việc sử dụng hóa chất và các phương pháp thâm canh, nông nghiệp tái sinh tìm cách khôi phục và tăng cường các chức năng hệ sinh thái tự nhiên. Cách tiếp cận này thúc đẩy sức khỏe đất, khả năng giữ nước, hấp thụ carbon và đa dạng sinh học, cuối cùng tạo ra các hệ thống lương thực bền vững và có khả năng phục hồi tốt hơn [2].

Một trong những lợi thế chính của nông nghiệp tái sinh nằm ở tiềm năng lợi ích kinh tế của nó. Bằng cách giảm sự phụ thuộc vào phân bón tổng hợp và thuốc trừ sâu, nông dân có thể cắt giảm đáng kể chi phí đầu vào. Theo thời gian, sức khỏe đất được cải thiện và các dịch vụ hệ sinh thái đóng góp vào khả năng chống chịu tốt hơn trước các hiện tượng thời tiết cực đoan và năng suất cây trồng ổn định hơn. Ví dụ, các trang trại chuyển đổi sang các phương pháp tái sinh đã cho thấy sự gia tăng lợi nhuận ròng trung bình trên mỗi héc ta do giảm chi phí hoạt động [3].

Mặc dù có những lợi ích lâu dài này, quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp tái sinh đặt ra những thách thức tài chính đáng kể. Chi phí ban đầu – bao gồm đầu tư vào cải tạo đất, thiết bị chuyên dụng, công nghệ mới và hệ thống canh tác đa dạng – có thể tạo ra gánh nặng đáng kể cho nông dân. Hơn nữa, những kết quả tích cực của các khoản đầu tư này thường mất vài năm mới thành hiện thực, khiến quá trình chuyển đổi trở nên rủi ro đối với những nhà sản xuất hoạt động với lợi nhuận eo hẹp [3,4]. Ở Úc, một phân tích kéo dài một thập kỷ cho thấy các trang trại tái sinh mang lại lợi tức trung bình trên tài sản thấp hơn (1,66%) so với các hệ thống truyền thống (4,22%), cho thấy sự đánh đổi tiềm năng giữa các mục tiêu môi trường và lợi nhuận ngắn và trung hạn [4].

Một rào cản lớn đối với việc áp dụng rộng rãi nông nghiệp tái sinh là sự thiếu hụt hỗ trợ về mặt tài chính. Trong khi ước tính cần 300 tỷ đô la hàng năm để hỗ trợ quá trình chuyển đổi toàn cầu sang các phương pháp tái sinh, thì đến nay chỉ có một phần nhỏ – 3,6 tỷ đô la – được đầu tư [4]. Thu hẹp khoảng cách này đòi hỏi các cơ chế tài chính sáng tạo như mô hình tài chính hỗn hợp, kết hợp đầu tư công và tư nhân, cũng như các ưu đãi như tín chỉ carbon, giảm thuế và trợ cấp bảo hiểm. Những công cụ này có thể phân bổ gánh nặng tài chính trên toàn bộ hệ thống thực phẩm thay vì chỉ đặt lên vai nông dân và người tiêu dùng.

Ngoài những lợi thế về môi trường và kinh tế, nông nghiệp tái sinh còn có thể đóng góp vào các mục tiêu năng lượng tái tạo. Các hệ thống tích hợp, chẳng hạn như những hệ thống được thực hiện bởi Hiệp hội Biogas Ý (Italian Biogas Consortium), sử dụng quá trình phân hủy kỵ khí (anaerobic digestion) để chuyển đổi chất thải nông nghiệp thành năng lượng sinh học đồng thời tăng cường độ phì nhiêu của đất thông qua việc sử dụng chất thải sau quá trình phân hủy. Những hệ thống này minh họa cách các mục tiêu về thực phẩm, năng lượng và sinh thái có thể đạt được đồng thời, tăng hiệu quả và tính bền vững của cảnh quan nông nghiệp [2].

Nông nghiệp tái sinh mang lại tiềm năng to lớn để xây dựng một hệ thống thực phẩm bền vững, có khả năng phục hồi và công bằng. Mặc dù quá trình chuyển đổi không phải là không có chi phí và thách thức, nhưng những lợi ích lâu dài về môi trường, kinh tế và xã hội khiến nó trở thành một mục tiêu đáng theo đuổi [5]. Để nhận ra toàn bộ tiềm năng của nó sẽ đòi hỏi những nỗ lực phối hợp từ chính phủ, các nhà đầu tư tư nhân và xã hội dân sự để tạo ra các khuôn khổ tài chính và chính sách cần thiết cho sự thành công.

Tài liệu tham khảo

[1] Vuong QH. (2024). Wild Wise Weird. https://www.amazon.com/dp/B0BG2NNHY6/ 

[2] Schulte LA, et al. (2021). Meeting global challenges with regenerative agriculture producing food and energy. Nature Sustainability, 5, 384-388. https://www.nature.com/articles/s41893-021-00827-y

[3] Francis J. (2020). Regenerative agriculture–quantifying the cost. Australian Farm Institute. https://www.farminstitute.org.au/wp-content/uploads/2020/06/May_2020_occasional-paper_20200522.pdf

[4] Yates S. (2025). Opinion: Can regenerative agriculture bridge the gap between cost and sustainability? https://www.foodbev.com/news/opinion-can-regenerative-agriculture-bridge-the-gap-between-cost-and-sustainability

[5] Nguyen MH. (2024). How can satirical fables offer us a vision for sustainability? Visions for Sustainability. https://ojs.unito.it/index.php/visions/article/view/11267