Tìm Kiếm Sự Cân Bằng: Tiêu Chuẩn Môi Trường Của EU Trong Thế Giới Đầy Cạnh Tranh

Mai Hoa

03-05-2025

With words of encouragement, a few birds pluck up courage, joining the line behind Kingfisher and Sham-bird. In unison, they call out Snake.

Trích "The Virtue of Sacrifice"; Wild Wise Weird [1]

Liên minh châu Âu (EU) đã tự định vị mình là người dẫn đầu toàn cầu trong việc thúc đẩy các tiêu chuẩn môi trường, nhằm buộc các tập đoàn phải chịu trách nhiệm về tác động của chuỗi cung ứng toàn cầu. Một nỗ lực lập pháp quan trọng trong lĩnh vực này là Chỉ thị Thẩm định Tính Bền vững Doanh nghiệp (Corporate Sustainability Due Diligence Directive - CSDDD), yêu cầu các công ty lớn phải xác định và giảm thiểu các tác động tiêu cực đến môi trường liên quan đến hoạt động của họ [2].

Tuy nhiên, khung pháp lý đầy tham vọng này đang đối mặt với sự phản kháng ngày càng tăng. Pháp gần đây đã kêu gọi đình chỉ vô thời hạn các quy định này, viện dẫn gánh nặng hành chính quá mức có thể cản trở khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Các nhà phê bình cho rằng các yêu cầu nghiêm ngặt như vậy có thể đặt các công ty châu Âu vào thế bất lợi so với các đối tác ở các thị trường có sự giám sát ít khắt khe hơn, chẳng hạn như Hoa Kỳ và Trung Quốc [2].

Bất chấp những lo ngại này, nghiên cứu nhấn mạnh những hạn chế của các tiêu chuẩn bền vững tự nguyện (voluntary sustainability standards - VSS) trong việc đảm bảo hành vi có trách nhiệm của doanh nghiệp, củng cố sự cần thiết của các quy định ràng buộc pháp lý [3]. Luật Nghĩa vụ Thận trọng của Pháp (French Duty of Vigilance) là một ví dụ tiên phong, thiết lập trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp đối với các vi phạm xảy ra trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Mặc dù luật này đã dẫn đến việc cải thiện các hoạt động thẩm định, nhưng nó vẫn cho phép các công ty có sự tự do đáng kể trong việc giải thích sự tuân thủ, dẫn đến sự không nhất quán về tính minh bạch và trách nhiệm giải trình [4].

Một trong những thách thức lớn nhất đối với tác động quy định của EU là "sự phân kỳ chuỗi cung ứng" (supply chain divergence). Thực tiễn này cho phép các nhà sản xuất điều chỉnh sản phẩm của họ cho các thị trường khác nhau, áp dụng có chọn lọc các tiêu chuẩn bền vững khi cần thiết. Sự phân kỳ như vậy làm suy yếu "Hiệu ứng Brussels" (Brussels Effect), theo đó các quy định của EU đặt ra các chuẩn mực toàn cầu do ảnh hưởng kinh tế và năng lực quy định của khối [5]. Xu hướng này đặc biệt rõ ràng trong chuỗi cung ứng nông nghiệp, nơi các vi phạm gây suy thoái môi trường vẫn là những mối quan tâm cấp bách.

Để tăng cường tác động quy định đồng thời bảo vệ khả năng cạnh tranh kinh tế, EU cần theo đuổi một cách tiếp cận tích hợp hơn. Các chiến lược quan trọng bao gồm thúc đẩy sự hài hòa quy định quốc tế, mở rộng nghĩa vụ thẩm định cho các bên liên quan tài chính và bổ sung các chính sách "không gây hại" nghiêm ngặt bằng các sáng kiến "làm điều tốt" chủ động. Các biện pháp như vậy có thể tăng cường nỗ lực bền vững đồng thời đảm bảo doanh nghiệp vẫn khả thi trên thị trường toàn cầu [5].

Tóm lại, mặc dù các tiêu chuẩn môi trường của EU đánh dấu một bước tiến quan trọng trong quản trị toàn cầu, nhưng thành công của chúng phụ thuộc vào việc cân bằng tham vọng quy định với tính thực dụng kinh tế. Bằng cách tinh chỉnh cách tiếp cận và hợp tác với các đối tác toàn cầu, EU có thể tăng cường trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp mà không ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh của mình [6].

Tài liệu tham khảo

[1] Vuong QH. (2024). Wild Wise Weird. https://www.amazon.com/dp/B0BG2NNHY6/

[2] Courthouse News Service. (2025). France asks EU to delay rights, environment business rules. https://www.courthousenews.com/france-asks-eu-to-delay-rights-environment-business-rules/ 

[3] Partiti E. (2022). The place of voluntary standards in managing social and environmental risks in global value chains. European Journal of Risk Regulation, 13(1), 114-137. https://doi.org/10.1017/err.2021.34 

[4] Schilling-Vacaflor A, Gustafsson MT. (2024). Towards more sustainable global supply chains? Company compliance with new human rights and environmental due diligence laws. Environmental Politics, 33(3), 422-443. https://doi.org/10.1080/09644016.2023.2221983 

[5] Bastos Lima MG, Schilling-Vacaflor A. (2024). Supply chain divergence challenges a ‘Brussels effect’ from Europe's human rights and environmental due diligence laws. Global Policy, 15(2), 260-275. https://doi.org/10.1111/1758-5899.13326 

[6] Nguyen MH. (2024). How can satirical fables offer us a vision for sustainability? Visions for Sustainability. https://ojs.unito.it/index.php/visions/article/view/11267