Cây độc

Chẫu Chàng

Xóm Chim, 13-3-2026

2023 Vuong Quan Hoang – Fishtail palm in Ninh Binh, Vietnam (January 5) 

Mấy hôm đầu mùa xuân, Bói Cá bị nhức đầu, hoa mắt. Chắc do, thời tiết nóng lạnh thay đổi thất thường. Cả ngày mệt, tối đến nằm trong hang đất vừa lạnh vừa ẩm, khó ngủ, càng nhức đầu hơn. Mãi mới mơ màng được chút thì trời đã sáng. Tiếng huyên náo đã đầy ắp cửa hang.

Bói Cá vừa ngái ngủ, vừa bực mình vì tiếng ồn, thò đầu ra cửa đã va ngay đúng Chào Mào đang hớt hải lao tới.

Bói Cá quát: – Làm cái gì mà như Thần Chết đuổi thế.

Chào Mào: – Chết... chết thật... ngoài kia... chúng nó... chết.

Vừa nói dứt lời, Chào Mào cũng lăn ra đất nằm thẳng cẳng, cứng đờ. Bói Cá hoảng quá, quýnh quáng cả chân lẫn đuôi... May sao, Cò vừa kịp lúc cũng hớt hải lao tới, kéo Chào Mào vào gốc cây chuối, khẩn khoản yêu cầu Bói Cá ra hiện trường.

Cả hai bay ra tới nơi mà Chào Mào báo tin có Thần Chết ghé thăm. Cảnh tượng thật kinh hoàng. Hàng chục cư dân Xóm Chim đủ loại, nằm “chết” la liệt trên bãi cỏ. Cạnh đó là một gốc cây, quả đỏ chi chít rụng. Đáng kinh ngạc hơn nữa là tay đầu gấu Diều Hâu cũng đã nằm lăn quay đơ, “chết cứng” tự bao giờ.

Sợ mất vía, Bói Cá phân công Cò kéo các “xác” chim chất vào gốc cây. Rồi nhân khi Cò đang bận, liền run rẩy chập choạng bay về hang, nằm co ro một góc. Nằm trong hang, Bói Cá nhắm mắt mà cứ thấy cảnh tượng kinh hoàng ấy hiện ra.

Tới chập choạng tối, nghe tiếng Chào Mào lanh lảnh ngoài cửa hang, Bói Cá càng khiếp hãi. Gã nghĩ tới hồn ma Chào Mào về bắt tội mình... Nhưng khi lấy hết can đảm he hé mắt nhìn ra thì không phải ma, mà đúng là Chào Mào, bên cạnh có Cò, trông vui vẻ lắm.

Bói Cá cố trấn áp cơn sợ, ra vẻ ôn tồn mời hai tay trợ lý vào trong hang hỏi han tình hình. Thì ra Chào Mào chưa chết, mà chỉ bị ngất do ăn “quả độc” màu đỏ. Cũng bởi bọn chim trong xóm xúi bẩy mà nên cơ sự. Tiếp theo, Cò cũng báo cáo đám chim “chết” đã sống lại cả. Diều Hâu nhỏm dậy cuối cùng. Ai đã về nhà nấy rồi.

Nghe xong Bói Cá ra vẻ trầm ngâm, bảo hai đứa: – Cái sự chết đi, sống lại hôm nay phải làm cho ra nhẽ. Nếu không thì Xóm Chim này sống khó mà an lạc được!

Thấy Bói Cá nói nghiêm trọng, thần bí, nên Chào Mào và Cò lắng nghe cung kính, khâm phục ghê lắm. Lúc nói, Bói Cá nghĩ tới tay cư sĩ ẩn dật, uyên bác, chuyên thức đêm, chính là lão Cú Già ở rìa Xóm Chim. Lão này ít giao tiếp, nhưng hiểu Đạo, không gì là không thể hỏi. Tiễn khách xong, Bói Cá lẻn bay trong tối đến tổ Cú. Lúc này Cú mới đang sửa soạn đồ nghề để đi bắt chuột. Chờ tối hẳn sẽ ra lùm cây móc nhiều quả chín rình bắt chuột.

Kịp lúc, Bói Cá hỏi Cú về sự kiện “cây độc” suýt giết chết cả một bầy chim trong Xóm.

Cú đáp: – Thần Chết chưa tới đâu.

Bói Cá trố mắt: – Rõ ràng chúng nó ăn quả độc lăn ra chết, sau đó lại sống lại.

Cú cười: – Không phải quả độc, là quả dâu. Quả đó lành, ăn còn khỏe. Nhưng quả chín màu tím đen thì chứa đường, gặp mưa phùn mùa xuân gây ẩm thấp thì lên men, hóa thành rượu. Quả đen thì ngon nhất, nhưng ăn nhiều bị say rượu. Chúng nó bị say rượu đó. Tỉnh rượu thì lại khỏe khoắn, có phần còn vui tươi hơn, sau giấc ngủ dài...

Bói Cá thẽ thọt: – Thế tôi cũng ăn được nhỉ?

Cú nheo mắt, mách nước: – Được chứ. Quả dâu chín còn chữa bệnh mất ngủ, đau đầu nữa đấy.

Bói Cá giật bắn mình, tự hỏi sao gã này lại biết mình bị chứng mất ngủ đau đầu mà nói thế chứ.

Cảm ơn Cú xong, Bói Cá vòng qua chỗ cây dâu gây ra hỗn loạn sáng nay, mò mẫm mấy quả đen nhất ăn thử. Quả nhiên rất ngọt và thơm ngon. Tuy vậy, để tránh bị say ngất, Bói Cá ăn ít thôi, rồi về hang đi ngủ. Chỉ ăn chừng dăm quả, nhưng dáng vẻ bay của Bói Cá cũng lảo đảo ghê lắm.

Đêm ấy, Bói Cá ngủ rất ngon, không còn chứng đau đầu. Sáng ra, tâm trạng vui khỏe, thân mình sảng khoái, Bói Cá còn cất tiếng hót, quên mất là giọng như còi thể dục rít, vốn dĩ chẳng ai nghe nổi, trừ mấy nàng Bói Cá lúc ve vãn xin ít cá ngon. Tuy nhiên, như chúng ta đã biết đó, có tí chất men trong người, cái sự mạnh dạn nó lên rất cao.

Tới lúc hưng phấn giảm bớt, bình tĩnh hơn, Bói Cá nghĩ lại. Hóa ra bọn chim đã biết thưởng thức món này sung sướng, có mỗi ngài và Cò là biết cuối cùng. Đã thế, từ nay, bố mày sẽ độc chiếm cây dâu để ăn hết quả mùa xuân này. Cũng là cách chữa bệnh mất ngủ, đau đầu luôn.

Nghĩ xong mưu kế, Bói Cá triệu tập Cò tới họp, đưa kế hoạch cấm Xóm Chim bén mảng tới cây dâu. Cò ngây thơ, không biết là mưu của Bói Cá đã định sẵn, liền miệt mài đi giao liên từng tổ chim một. Thông báo đại ý như sau.

Cái cây có quả đỏ gây ra nạn chết đi sống lại gần đây là cây dâu “độc”. Cây này do người trong làng trồng để cho Thần Chết tới bắt ma. Xóm Chim đông lên, lại hay ăn bừa bãi, do đó bắt đầu từ năm nay, Thần Chết sẽ thu thuế Xóm Chim. Tiếp tục ăn dâu “độc” sẽ phải đóng thuế bằng mạng sống. Các thông tin này đã được Cú Già kiểm chứng, có độ tin cậy cao. Đứa nào không theo, chết toi mạng thì ráng chịu!

Tin này được truyền đi khắp nơi. Theo hiệu ứng binh pháp Tôn Tử, nó gây hoang mang, mặc dù lũ chim cũng nửa tin nửa ngờ. Nhưng nghe tới Thần Chết “thu thuế” bằng mạng sống thì cũng hơi hãi, nên dù rất thích ăn cũng đành tạm dừng nghe ngóng.

Chỉ có Diều Hâu nghe mà khinh khỉnh, xem như fake news. Hình như, Diều Hâu cũng hay qua lại với Cú Già thông thái, nhưng cả hai đều ít giao tiếp, nên ít ai biết. Tuy nhiên, do Bói Cá cũng giao tiếp tốt với dân làng, Diều Hâu nghĩ cũng không nên gây sự với Bói Cá vì hắn cũng hay vào làng trộm gà. Gây sự mà Bói Cá bực lên, đi chỉ điểm cho người làng, thì Diều Hâu cũng mất đường làm ăn. Tuy nhiên, không phản bác ra mặt thôi, chứ món dâu chín ngon, bổ, rẻ mùa xuân, đời nào Diều Hâu chịu nghe lệnh Bói Cá mà dừng ăn!

Bói Cá cũng biết điều này, nên tự thỏa hiệp, thôi thì cả hai cùng khai thác quả dâu chín cũng còn tốt hơn cả trăm đứa chim trong xóm.

Không ai bảo ai, Bói Cá và Diều Hâu đều đến ăn lúc nhập nhoạng tối, tránh bọn chim dị nghị. Do ở hang, nên Bói Cá hay ăn quả ở cành thấp. Ngược lại, Diều Hâu hay ăn quả trên cành cao. Lúc trời tối, tuy cùng ăn một cây, mà không bao giờ va chạm.

Tuy vậy, xác suất thấp không có nghĩa là bằng 0. Một tối, sau khi vặt hết cành thấp, cũng đã ngà ngà say, Bói Cá muốn vọt lên cành trên để ăn tiếp. Cái món dâu chín này càng ăn càng bị tăng đô. Men vào càng hứng khởi, bay nhảy càng mạnh dạn. Vừa vọt lên, Bói Cá đâm sầm vào trúng mỏ Diều Hâu đúng vào lúc hắn cũng vặt hết quả chín cành trên, đang nóng người lao xuống vặt tiếp.

Cú đâm va trời giáng làm Bói Cá rớt phịch xuống đất chết ngất. Còn Diều Hâu cũng bị choáng và bất ngờ, lộn cổ từ cành cây, xuống nằm cạnh Bói Cá.

Ở Xóm Chim, chỉ có Cú Già là thức đêm và không gì là không biết.

Khi tai nạn giao thông do nồng độ cồn cao xảy ra, chỉ có Cú Già biết mà lôi 2 cái thân chim oặt oẹo vào gốc cây, canh bắt không cho Chuột tới càm đi. Tới chừng thấy 2 tay nát rượu tỉnh lại, Cú mới thì thầm vào tai mỗi anh vài câu gì đó.

Không ai biết lời Cú Già nói là gì.

Nhưng sau tai nạn giao thông quanh gốc dâu “độc”, tình hữu nghị giữa Bói Cá và Diều Hâu cải thiện rõ rệt. Thậm chí, Xóm Chim còn nhận được thông báo mới.

 Kể từ đây trở đi người dân trong xóm đã ủy quyền chính thức cho Bói Cá và Diều Hâu canh gác cây “độc”. Đứa chim nào vi phạm, không chờ Thần Chết tới thu thuế, mà chính bảo vệ sẽ mổ cho toác đầu!

Đọc thông báo, bọn chim có lương tri chỉ còn biết nén tiếng thở dài. Chúng ước gì vụ say rượu tập thể hồi đầu mùa đừng có xảy ra.

(*)Ghi chú: Bói Cá bị say rượu quả dâu chín đã xuất hiện trong Kingfisherish Wandering [1]. Tuy vậy, tới bây giờ mới lần đầu được kể trong WWW [2].

References

[1] Nguyen, M. H. (2026). Kingfisherish Wandering. https://books.google.com/books?&id=0WGOEQAAQBAJ

[2] Vuong, Q. H. (2025). Wild Wise Weird. https://books.google.com/books?&id=rq82EQAAQBAJ